یادداشت‌ها

بیش از صد و پنجاه سال از شکل گرفتن رشته‌ای جدید در علوم انسانی که در ابتدا قوم‌شناسی‌ (‌ethnology) نام گرفت، می‌گذرد. در نیمه قرن نوزدهم در همان زمانی که بر پایۀ اندیشه‌های آگوست کنت و آنچه او «فیزیک اجتماعی» می‌نامید، جامعه‌شناسی…

ميرچيا الياده، فيلسوف، متخصص تاريخ اديان و نويسنده رومانيايى (1907 - 1986)، ميراث فكرى عظيمى از خود بر جاى گذاشته است كه بى‏‌شك تا ساليان دراز در حوزه‏‌هاى متفاوت علوم انسانی مؤثر باقى خواند ماند. ارتباط الياده با انسان‏‌شناسى…

جماعت واژه‌ای است که در فارسی (و اجماعی بر سر آن نیست) معادل واژۀ Community گذاشته شده است. در عام‌ترین معنا، یک جماعت را می‌توان گروهی از افراد تعریف کرد که به دلایل مختلف اقتصادی، سیاسی، یا خویشاوندی با یکدیگر در روابطی نزدیک…

در مطالعه بر نمادگرایی، دانشمندان اجتماعی دو حوزۀ متمایز را از یکدیگر تشخیص داده‌اند. در نخستین حوزه که عموماً اجتماعی و انسان‌شناسی است، نمادها مشخصه‌ای از مجموعه‌های گروهی یا مردم و یا نهادها و موقعیت‌ها ریشه می‌گیرند. به این…

مفهوم «تعلق» یا «احساس تعلق» را بدون شک باید یکی از مفاهیم قدیمی در عرصۀ علوم اجتماعی دانست که ریشۀ نخستین اشکال تبلور آن را می‌توان در قالب مباحث بیولوژیک مشاهده کرد: هر موجود زنده‌ای به نوعی به یک یا چندین موجود زنده دیگر احساس…

تا همین سال‌های اخیر، اگر از چند مورد استثنایی بگذریم، تنها دو گونه انسان‌شناسی در فرانسه مشاهده می‌شد که چه در سطح پژوهشگران و چه در سطح نهادهای پژوهشی کاملاً از  یکدیگر متمایز بودند: از یک سو انسان‌شناسی جوامع دوردست و از سوی…

یکی از مشکلات اساسی انسان‌شناسی از آغاز تا امروز  به دست آوردن تعریفی کامل و جامع از فرهنگ بوده است که بر سر آن وفاق نسبتاً بالایی را بتوان میان  اندیشمندان این  رشته به دست آورد. بیش از  140 سال از زمانی که ادوارد برنت تایلر‏،…

فاى اگزيائو تونگ، استاد دانشگاه پكن، انسان‌‏شناس و جامعه‌‌‏شناس چينى (1910-2005) را بايد بدون‌‌شك از بنيان‌‏گذاران اصلى علوم اجتماعى جديد در چين و شناخته‌‏شده‌‏ترين چهره اين كشور درزمینهٔ اين علوم در جهان به شمار آورد. فاى اين…

کوته‌نوشت‌های اجتماعی (46): فرهنگ دینی و فرهنگ ملی اگر از خود بپرسیم که آیا جامعۀ ایران و اعمال مردم این کشور بیشتر با فرهنگ مذهبی و اسلامی آنان سازگار است یا با فرهنگ فرهنگ ملی و باستانی‌شان، شاید بتوانیم به این صورت به این پرسش پاسخ…

نظریه هم‌فرهنگی (Co Culture) و مفهوم خرده‌فرهنگ‌ها: این نظریه به گونه‌ای که به وسیلۀ مارک اورب (Mark p. Orbe) و ریجینا اسپلر (Regina E. Spellers) مطرح شده است، عمدتاً بر چند مؤلفه تأکید می‌کند که عبارت‌اند از: 1- جوامع کنونی در…