یادداشت‌ها

خیابان باب همایون از قدیمی ترین خیابان های شهر تهران و دستکم نیم قرن است که بورس کت شلوار فروش های تهرانی است. خیابان ناصر خسرو نیز در این زمینه شهرت خاصی داشت و دارد، به نحوی که اصطلاح «کت و شلوار ناصر خسرویی» ( امروز به معنی کت و شلواری…

نگاه فرهنگی به مسئله لباس در کشوری به پهناوری جغرافیایی ایران و به عمر تاریخی این سرزمین،با فرهنگ های قومی و محلی بی شمار، کاری نیست که در چند مقاله و کتاب ممکن باشد و عمرهای بی شمار تحقیقاتی نیاز دارد. «واژگان یک فرهنگ» تنها به حوزه معاصر…

به دنبال چرخش نظامی گرا و امنیتی در رژیم پهلوی از اوایل دهه 1340 (نیمه دهه 1960) که با روی برگرداندن از اقشار تحصیلکرده و اقداماتی بسیار نمایشی و پر هزینه از لحاظ اجتماعی و سیاسی همچون تاسیس حزب واحد «رستاخیز» (اسفند 1353/ مارس 1975)،…

تاریخ فرهنگی «سواد» را در ایران همچون در سایر نقاط جهان باید در آن واحد هم از تاریخ پدیده «خط» یا نظام ثبت رسمیت یافته و تکرار شونده سنت شفاهی جدا کرد و هم از تاریخ فرهنگی «مدرسه» یا نهادی که در آن زیر سلطه و با فرایندهای تعیین شده قدرت…

ورود گسترده صدا از دهه 1340 و به ویژه از دهه 1350 در زندگی شهری و روستایی ایران با فناوری های جدیدی چون رادیو، تلویزیون، موزیک ضبط شده (کاست و صفحه) و سپس ویدئو، کنشگران اجتماعی را به شکل گیری شبکه های جماعتی (گروه دوستان، خانواده گسترده…

همچون بسیاری دیگر از اختراع های غرب صنعتی شده نیمه دوم قرن بیستم، تلفن نیز که در سال 1875(1254 شمسی) ابداع شده بود، با اندکی فاصله به ایران رسید و نخستین خط های تلفن نیز حدود ده سال بعد بین تهران و شاه عبدالعظیم و میان عمارات وزارت جنگ و…

نظام پیش از انقلاب، با وارد کردن درآمدهای نفتی به روابط گسترده اجتماعی و درگیر کردن کنشگران در این روابط پولی، آغازگر تغییرات اساسی در سازوکارها و تعاملات فرهنگی بود. درآمدهای نفتی هرچند برای ساختن زیربناها مفید بودند و امکان دادند گروهی از…

حوزه اقتصاد یکی از تعیین کننده ترین بخش های فرهنگ را می سازد و این امر عمدتا به دلیل پولی شدن شدید اقتصاد جهان از نیمه قرن بیستم تا امروز است. بنابراین در چندین قسمت از «واژگان» ما به این موضوع می پردازیم که در اینجا صرفا مفهوم «پول» مورد…

در هفته های گذشته (خرداد 1391) یکی از مهم ترین اخباری که در مطبوعات و رسانه های بین المللی در کنار انتخابات مصر و بر سر کار آمدن «اخوان المسلمین» به چشم می خورد، تظاهرات زنان مصری بود که در میدان تحریر در طول تمام دوره ناآرامی های سیاسی از…

تاریخ مدرنیته ایران، از ابتدای قرن بیستم با تاریخ ساخت نخستین کارخانه چرم سازی در تبریز(1308) مترادف بود. کارخانجاتی که تا سی سال بعد تعداد آنها به بیش از 20 واحد می رسد . و تقریبا در همین زمان است که نام یک کارآفرین ایرانی مطرح می شود :…