فرهنگ انسان‌شناسی اجتماعی و فرهنگی (شصت و چهار): مرگ

موریس بلوک ترجمۀ شهرام پرستش / مهشید زندی مرگ Death همة فرهنگ‌های بشری جایگاهی اساسی به تفسیر جریان‌های زندگی آدمی می‌دهند. در این میان، بازتولید و بازنمایی مرگ، با اعمال مربوط به این بازنمایی ها، همواره از بیش‌ترین اهمیت برخوردار…

دربارۀ تعهد اجتماعی شعر/ گفت‌وگو با ناصر فکوهی/ بخش اول

پرسش: با جملۀ معروف تئودور آدورنو شروع کنیم؛ نقطه‌ای که این فیلسوف آلمانی در آن با گزارۀ کوبنده‌اش در مقالۀ نقد فرهنگ و جامعه شعرگفتن پس از آشوویتس را عین بربریت دانسته است. از طرفی می‌دانیم که مارکوزه نیز گفته است: «می‌توان بعد از آشویتس…

سیاست از منظر جامعه، گفت‏‌وگو با ناصر فکوهی / بخش دوم و آخر

در جامعه نوعى ساختار ارزشى، فرهنگى، اجتماعى، و سياسى حاكم است كه به‏ عنوان هنجار رسمى از راه مراكز قدرت اشاعه و گسترش مى‏‌يابد. از سوى ديگر، جوانان نيز داراى ساختار ارزشى مختص به خود هستند. ميزان انطباق ميان اين دو ساخت و تناسب و تضاد آن را…

سیاست از منظر جامعه، گفت‌‏وگو با ناصر فکوهی / بخش اول

در دهه‏‌هاى اخير، شاهد نوعى طبقه‏‌بندى خاص در جامعه ايران و به‏ وجود آمدن اقشارى متنفذ و جديد بوده‏‌ايم كه ساخت اجتماعى را تغيير داده‏‌اند و اين تغيير سرآغاز پيدايش دوره‏‌اى جديد از حيات جامعه با سازوكارهاى نوين خواهد شد. مشخصه بارز اين…

سنت سفرنامه‌نویسی در انسان‌شناسی / گفت‌وگو با ناصر فکوهی

پرسش: جایگاه مردم‌نگاری سفر و روش خودمردم‌نگاری در مطالعات انسان‌شناختی ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ناصر فکوهی: ابتدا بگویم زمانی که از واژۀ «مردم‌نگاری» معادل «اتنوگرافی» سخن می‌گوییم باید به دو بُعد متفاوت این واژه و مشکل ترجمۀ آن در…

پاره‌ای از یک کتاب (۱۷۳): سال‌های ترامپ

چندی پیش در جلسه‌ای عمومی از من، در سؤالی کلیشه‌ای، پرسیده شد: «آیا به آیندهٔ ایران خوش‌بین هستید؟» من نیز تلاش کردم با فاصله گرفتن نسبی از پاسخ‌های کلیشه‌ای بگویم: «بله. به آیندهٔ ایران بسیار خوش‌بینم، اما مشکل این است که ایران در جهان…

انسان‏‌شناسى سیاسى و خشونت / گفت‏‌وگو با ناصر فکوهی

- لطفاً تصويرى از انسان‏‌شناسى سياسى ارائه كنيد. انسان‏‌شناسى سياسى يكى از شاخه‏‌هاى انسان‏‌شناسى فرهنگى است كه موضوع مورد مطالعه در آن چگونگى پيدايش، انباشت، ذخيره‏‌سازى و توزيع قدرت سياسى در جوامع بشرى است. پيشينه اين علم را مى‏‌توان…

پاره‌ای از یک کتاب (۱۷۲): امپراتوری نشانه‌ها

گُسست آشپز (که هیچ چیز را نمی‌پزد) یک مارماهی زنده را در دست می‌گیرد، سوزن بلندی را در سرش فرو می‌برد، پوستش را می‌تراشد و آن را از بدن جدا می‌کند. این صحنة چالاک و نمناک (بیش از آنکه خونین باشد) گویای بیرحمی کوچکی است که در انتهای خود…

آرمانشهر در سده پرچالش / گفت و گو با ناصر فکوهی / بخش دوم و آخر

چرا تراژيك بوده است؟ به اين دليل كه اگر فقط تجربه شوروى پیشین را در نظر بگيريم، مى‏‌بينيم كه بيش از پنجاه يا شصت ميليون نفر در اين تجربه به شكل‏‌هاى مختلف چه در جنگ، چه در اجتماعى كردن كشاورزى در ابتداى دوران لنين و استالين، و چه در…

آرمانشهر در سده پرچالش / گفت و گو با ناصر فکوهی / بخش نخست

بى‏‌شك برهه‏‌اى از قرن هجدهم، سراسر قرن نوزدهم و نيمى از قرن بيستم درگير تب و تاب ناشى از بزرگ‏ترين تحولات اجتماعى و سياسى كه زير عنوان انقلاب‏‌هاى بزرگ ياد مى‏‌شوند، قرار داشته است: انقلاب فرانسه، انقلاب آلمان، انقلاب انگليس، انقلاب روسيه،…